Paweł Usiądek, członek Konfederacji Wolność i Niepodległość, opublikował w czerwcu 2025 dwa podobne posty, w których czytamy, że minister edukacji, Barbara Nowacka, wsparła inicjatywę wprowadzenia języka ukraińskiego jako drugiego języka obcego w polskich szkołach. Ta sama informacja pojawiła się też w innych miejscach. Czy faktycznie tak jest i czy język ukraiński w polskiej szkole jest czymś nowym? Sprawdzamy.
Wpisy wywołały natychmiastową reakcję – komentujący odnosili się do kwestii użyteczności nauki języka ukraińskiego przez polską młodzież i idącego za tym nieuczenia się innych języków, kwestii tożsamościowych mniejszości ukraińskiej w Polsce czy też kwestii nauczania języka polskiego w Ukrainie.
Spotkanie minister Barbary Nowackiej z ministrem edukacji i nauki Ukrainy, Oksenem Lisowym, odbyło się 23.05.2025 r., o czym informuje MEN i podkreśla, że „omówiono kwestie związane z kształceniem, wychowaniem i opieką nad dziećmi i młodzieżą – obywatelami Ukrainy, którzy przybyli do Polski od 24 lutego 2022 r. w związku z działaniami wojennymi na terytorium Ukrainy, a także oświatą polskiej mniejszości narodowej na Ukrainie”. 29.05.2025 r. informacja o tym spotkaniu pojawiła się na stronie Ministerstwa Edukacji i Nauki Ukrainy.
Ukraińskie Ministerstwo opisuje, że podczas spotkania strona polska wyraziła poparcie dla nauczania języka ukraińskiego w polskich szkołach jako drugiego języka obcego, dodając, że obecnie jest to już możliwe i szkoły mogą wprowadzić naukę języka ukraińskiego, jeśli spełniają następujące warunki:
- rodzice muszą podjąć inicjatywę i napisać stosowny apel do administracji polskiej szkoły (w razie trudności można o tym poinformować Ambasadę Ukrainy w Rzeczypospolitej Polskiej);
- są możliwości kadrowe, tj. będzie można zatrudnić nauczyciela języka ukraińskiego i zorganizować grupę uczniów;
- doszło do porozumienia z dyrektorem szkoły i odbywa się to za zgodą organu zarządzającego.
W wypowiedzi dla Demagoga rzecznik prasowy MEN, Piotr Otrębski podkreśla, że ministerstwo nie prowadzi nowych prac legislacyjnych dotyczących języka ukraińskiego. Ministerstwo opublikowało komunikat, w którym także podkreśla, że MEN nie planuje wspierać ani odgórnie wprowadzać języka ukraińskiego jako drugiego języka obcego w polskich szkołach i decyzja o nauczaniu języków w szkole pozostaje w rękach dyrekcji szkoły.
Język ukraiński w polskim programie nauczania
Podstawa programowa kształcenia ogólnego przewiduje przedmiot „język obcy nowożytny”, zaś wybór konkretnego języka (drugi język obcy od VII klasy) należy do szkoły. W roku szkolnym 2024/2025 w szkołach uczniowie mieli zajęcia z 21 języków, z których najpopularniejsze były: angielski, niemiecki, hiszpański, rosyjski i francuski. Naukę ukraińskiego podjęło 683 uczniów.
<noscript><img src="https://public.flourish.studio/visualisation/23708115/thumbnail" width="80%" alt="chart visualization"/></noscript></div> <!-- /wp:html --> <!-- wp:paragraph {"align":"center","fontSize":"small"} --> <p class="has-text-align-center has-small-font-size">Wykres pokazujący liczbę uczniów uczących się języków obcych w roku szkolnym 2024/2025.</p> <!-- /wp:paragraph --> <!-- wp:paragraph --> <p><strong>Ważne jest rozróżnienie między nauczaniem języka ukraińskiego jako języka obcego nowożytnego a nauczaniem go jako </strong><a href="https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20230002737/O/D20232737.pdf"><strong>języka mniejszości narodowej</strong></a>. To drugie jest prawem obywateli polskich pochodzenia ukraińskiego i odbywa się na podstawie odrębnych przepisów, mających na celu podtrzymywanie tożsamości narodowej, etnicznej i językowej. <a href="/jezyk-ukrainski-w-polskich-szkolach/">Pisaliśmy</a> o tym już wcześniej, kiedy pojawiały się fałszywe informacje o obowiązkowych zajęciach z języka ukraińskiego dla polskich uczniów.</p> <!-- /wp:paragraph --> <!-- wp:paragraph --> <p>Obywateli Ukrainy uczących się w Polsce obowiązuje Art. 165 (<em>Korzystanie z nauki i opieki przedszkolnej i szkolnej przez cudzoziemców</em>) ust. 15 polskiego <a href="https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20170000059/U/D20170059Lj.pdf"><em>Prawa oświatowego</em></a>:</p> <!-- /wp:paragraph --> <!-- wp:quote --> <blockquote class="wp-block-quote"><!-- wp:paragraph --> <p>Dla osób niebędących obywatelami polskimi, podlegających obowiązkowi szkolnemu, placówka dyplomatyczna lub konsularna kraju ich pochodzenia działająca w Polsce albo stowarzyszenie kulturalno-oświatowe danej narodowości mogą organizować w szkole, w porozumieniu z dyrektorem szkoły i za zgodą organu prowadzącego, naukę języka i kultury kraju pochodzenia. Szkoła udostępnia nieodpłatnie pomieszczenia i pomoce dydaktyczne.</p> <!-- /wp:paragraph --></blockquote> <!-- /wp:quote --> <!-- wp:paragraph --> <p>Dodatkowo od roku szkolnego 2025/2026 będzie możliwe przystąpienie do egzaminu maturalnego z języka ukraińskiego jako języka obcego nowożytnego (nie tylko jak do tej pory jako języka <a href="https://cke.gov.pl/images/_EGZAMIN_MATURALNY_OD_2023/Informacje_o_wynikach/2024/sprawozdanie/sprawozdanie_matura_2024_jezyki_mniejsz_F23.pdf">mniejszości</a> narodowej, tak jak białoruski czy litewski), co zostało wprowadzone <a href="https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20230000365/O/D20230365.pdf">rozporządzeniem</a> w 2023 roku. Takiej zmiany nie zapowiedziano dla egzaminu ósmoklasisty.</p> <!-- /wp:paragraph --> <!-- wp:heading --> <h2 class="wp-block-heading">Uczniowie z Ukrainy w polskim systemie oświaty</h2> <!-- /wp:heading --> <!-- wp:paragraph --> <p>Według <a href="https://dane.gov.pl/pl/dataset/2711,uczniowie-uchodzcy-z-ukrainy/resource/66178/table?page=1&per_page=20&q=&sort=">danych</a> Ministerstwa Edukacji Narodowej w Polsce jest prawie 200 tysięcy osób uchodźczych z Ukrainy o statusie ucznia, z czego większość uczy się w szkołach podstawowych. Od września 2024 roku, zgodnie z <a href="https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/zmiana-ustawy-o-pomocy-obywatelom-ukrainy-w-zwiazku-z-konfliktem-21985094">nowelizacją</a> ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, dzieci ukraińskie mieszkające w Polsce – analogicznie do swoich polskich rówieśników – <a href="https://www.gov.pl/web/edukacja/uczniowie-z-ukrainy-w-polskich-szkolach--nowe-rozwiazania-prawne">muszą</a> realizować obowiązek szkolny w ramach polskiego systemu edukacji, który obejmuje roczne przygotowanie przedszkolne, szkołę podstawową i szkoły ponadpodstawowe.</p> <!-- /wp:paragraph --> <!-- wp:html --> <div class="flourish-embed flourish-chart" data-src="visualisation/23745545" data-width="80%"><script src="https://public.flourish.studio/resources/embed.js"/><noscript><img src="https://public.flourish.studio/visualisation/23745545/thumbnail" width="80%" alt="chart visualization"/></noscript></div> <!-- /wp:html --> <!-- wp:paragraph {"align":"center","fontSize":"small"} --> <p class="has-text-align-center has-small-font-size">Wykres pokazujący liczbę uczniów uchodźców z Ukrainy w roku szkolnym 2024/2025.</p> <!-- /wp:paragraph --> <!-- wp:paragraph --> <p>Dodatkowo, wypłata świadczeń 800+ oraz Dobry Start jest teraz <a href="https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20240000854/T/D20240854L.pdf">uzależniona</a> od realizacji obowiązku edukacji w polskiej szkole. Dzieci z Ukrainy mają także możliwość dodatkowej, bezpłatnej nauki języka polskiego (minimum 4 godziny w tygodniu) i korzystania z <a href="https://dokumenty.men.gov.pl/be80377f-b9e6-4791-9d11-85ddae16752b/ulotkainformacyjnamen.pdf">pomocy</a> asystenta międzykulturowego.</p> <!-- /wp:paragraph --> <!-- wp:paragraph --> <p>Wiceminister edukacji, Joanna Mucha, w <a href="https://oko.press/wiceministra-mucha-dla-oko-press-beda-w-szkolach-lekcje-ukrainskiego">wywiadzie</a> z 2024 roku podkreśla:</p> <!-- /wp:paragraph --> <!-- wp:quote --> <blockquote class="wp-block-quote"><!-- wp:paragraph --> <p>Chciałabym, żeby dzieci ukraińskie mogły się uczyć języka ukraińskiego, tak jak gdyby to był drugi język obcy, którego się uczą. Czyli – tak jak dziecko polskie, które się uczy np. języka polskiego, niemieckiego i angielskiego – żeby dziecko ukraińskie uczyło się języka polskiego jako języka drugiego i właśnie języka ukraińskiego. To w pewien sposób wyrównuje szanse młodzieży ukraińskiej, ponieważ tak jak polskie dzieci świetnie sobie poradzą z językiem polskim, tak ukraińskie dzieci świetnie sobie poradzą z językiem ukraińskim na późniejszych egzaminach. Ale z drugiej strony – to jest po prostu fair i to jest szansa na to, żeby dzieci ukraińskie miały poczucie, że są w systemie edukacyjnym, który jest im przyjazny i który ich wspiera.</p> <!-- /wp:paragraph --></blockquote> <!-- /wp:quote --> <!-- wp:paragraph --> <p>Miałoby być to możliwe dzięki możliwości nauki języka ukraińskiego, literatury ukraińskiej oraz historii Ukrainy przez uczniów z Ukrainy. W roku szkolnym 2023/2024 ukraińskie dzieci w Polsce – podobnie jak w innych krajach – mogły uczyć się <a href="https://mon.gov.ua/news/dlia-ditei-za-kordonom-i-podolannia-osvitnikh-vtrat-mon-zatverdylo-skorocheni-osvitni-prohramy">online</a> ukraińskiej części programu, jednocześnie uczęszczając do polskich szkół i realizując obowiązek szkolny w ramach tego systemu oświaty.</p> <!-- /wp:paragraph --> <!-- wp:heading --> <h2 class="wp-block-heading">Podsumowanie</h2> <!-- /wp:heading --> <!-- wp:paragraph --> <p>W czerwcu 2025 r. pojawiły się w mediach społecznościowych informacje, że minister edukacji Barbara Nowacka poparła wprowadzenie języka ukraińskiego jako drugiego języka obcego w polskich szkołach. Posty te wywołały wiele emocji i kontrowersji, ale nie odzwierciedlają żadnej zmiany w przepisach prawa – <strong>Ministerstwo Edukacji Narodowej nie prowadzi nowych prac legislacyjnych dotyczących języka ukraińskiego. Nauka języka ukraińskiego w polskich szkołach jako drugiego języka obcego jest już możliwa</strong>: na wniosek rodziców, przy dostępności nauczyciela i odpowiedniej liczbie chętnych uczniów, za zgodą dyrektora szkoły i organu prowadzącego.</p> <!-- /wp:paragraph --></body>