Cukier to jeden z podstawowych produktów, które znajdują się w wielu polskich kuchniach. W samym 2021 r. jego roczne spożycie w Polsce wynosiło 41,6 kilogramów na 1 mieszkańca naszego kraju. Część rynku to polska produkcja, ale na sklepowych półkach można natknąć się na towary przywiezione z innych krajów, w tym z Ukrainy. W sieci pojawiło się jednak ostrzeżenie, by nie kupować tamtejszego, ponieważ może być… niebezpieczny. Ile jest prawdy w tym stwierdzeniu?
Ile cukru jest w cukrze?
Jakiś czas temu na kanale na Telegramie pojawił się wpis, którego autor ostrzegał, że „sklepy w Polsce są zawalone cukrem z Ukrainy”. „Pamiętajcie, żeby go nie kupować, jak też innych produktów z tego kraju” – apelował.
To jednak nie koniec, ponieważ właściciel kanału „Wojna na Ukrainie Ukraine War” zaserwował nam kilka dodatkowych tez, które jego zdaniem są „oparte na wiarygodnych źródłach”. Ze wpisu wynika, że:
- Ukraińskie jedzenie zawiera duże ilości pestycydów (bo ich poziom nie jest ograniczony żadnymi normami).
- Ukraińskie rośliny mogą być genetycznie modyfikowane (bo u nich takie manipulacje są dozwolone).
- Produkty z Ukrainy mogą być radioaktywnie skażone (po awarii w Czarnobylu).
Nie ze wszystkimi przedstawionymi tutaj stwierdzeniami można się zgodzić.
Toksyczne produkty?
<!-- /wp:html --> <!-- wp:spacer {"height":"30px"} --> <hr> <!-- /wp:spacer --> <!-- wp:paragraph --> <p>Zacznijmy od pytania, czy produkty spożywcze z Ukrainy mogą być szkodliwe. Autor twierdzi, że w Ukrainie stosowanie GMO jest dozwolone. Jest to błędne stwierdzenie ponieważ taki sposób uprawy roślin jest tam <a href="http://w1.c1.rada.gov.ua/pls/zweb2/webproc4_1?pf3511=72618">zakazany</a>. Warto jednak zaznaczyć, że pomimo zakazu niektóre raporty, na przykład <a href="https://apps.fas.usda.gov/newgainapi/api/Report/DownloadReportByFileName?fileName=Biotechnology%20and%20Other%20New%20Production%20Technologies%20Annual_Kyiv_Ukraine_UP2022-0078.pdf">analiza</a> Amerykańskiego Departamentu Rolnictwa w Kijowie, donoszą o występującej wśród ukraińskich rolników tendencji do łamania tego przepisu na niewielką skalę</p> <!-- /wp:paragraph --> <!-- wp:spacer {"height":"30px"} --> <hr> <!-- /wp:spacer --> <!-- wp:html --> <div data-app="dpa-faktencheck" data-embed-type="iframe-dyn" data-src="https://factgraphics.dpa-addons.com/items/faktencheck/10798/pl/index.html"/> <script type="text/javascript" src="https://core.dpa-infocom.net/js/dpa.js"/> <!-- /wp:html --> <!-- wp:spacer {"height":"30px"} --> <hr> <!-- /wp:spacer --> <!-- wp:paragraph --> <p>Absurdalne wydają się również zarzuty, że produkty z Ukrainy są skażone wskutek ekspozycji na pył radioaktywny pozostały po katastrofie w Czarnobylu. Zgodnie z <a href="https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/z0845-06#Text">treścią</a> ukraińskiej ustawy dotyczącej dopuszczalnych poziomów cezu i strontu w żywności i wodzie pitnej produkty te muszą spełniać dodatkowe normy związane z możliwą obecnością izotopów promieniotwórczych. Żywność musi również spełniać <a href="https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A31987R3954">regulacje</a> Unii Europejskiej. Jak możemy przeczytać w jednym z rozporządzeń:</p> <!-- /wp:paragraph --> <!-- wp:quote --> <blockquote class="wp-block-quote"><!-- wp:paragraph --> <p>„W następstwie awarii w elektrowni jądrowej w Czarnobylu dnia 26 kwietnia 1986 r. znaczne ilości materiałów radioaktywnych zostały uwolnione do atmosfery, powodując w kilku krajach europejskich skażenia środków spożywczych i pasz o poziomach mających znaczenie ze zdrowotnego punktu widzenia; Wspólnota przyjęła środki w celu zapewnienia, że niektóre produkty rolne są wprowadzane na terytorium Wspólnoty wyłącznie w ramach wspólnych ustaleń, chroniących zdrowie ludności, jednocześnie podtrzymujących jednolity charakter rynku i zapobiegających załamaniu obrotów w handlu”.</p> <!-- /wp:paragraph --></blockquote> <!-- /wp:quote --> <!-- wp:paragraph --> <p>Importowana żywność z Ukrainy podlega też kontroli. W październiku 2020 r. Romuald Ajchler z Nowej Lewicy złożył <a href="https://sejm.gov.pl/Sejm9.nsf/interpelacjaTresc.xsp?documentId=810AEBFF6A531DABC12588DE0041DF6B&view=S">interpelację poselską</a>, w której pyta między innymi o to, czy w „celu ochrony polskich konsumentów w zakresie sprowadzanego zboża zostaną wprowadzone badania pod kątem standardów produkcji rolnej stosowanych przez ukraińskich rolników". </p> <!-- /wp:paragraph --> <!-- wp:paragraph --> <p>Jak przekazała w <a href="https://orka2.sejm.gov.pl/INT9.nsf/klucz/ATTCKYJKN/%24FILE/i36467-o1.pdf">odpowiedzi</a> ówczesna minister rolnictwa Anna Gembicka, zgodnie z art. 79 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia, środki spożywcze pochodzenia roślinnego oraz materiały i wyroby przeznaczone do kontaktu z żywnością przywożone z państw trzecich, w tym z Ukrainy, podlegają granicznej kontroli przeprowadzanej przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej. <strong>Jest ona przeprowadzana zgodnie z przyjętymi zasadami oceny ryzyka i szacowania tegoż ryzyka dla zdrowia ludzi.</strong></p> <!-- /wp:paragraph --> <!-- wp:heading --> <h2 class="wp-block-heading" id="h-cukierinflacja">Cukierinflacja</h2> <!-- /wp:heading --> <!-- wp:spacer {"height":"30px"} --> <hr> <!-- /wp:spacer --> <!-- wp:html --> <div data-app="dpa-faktencheck" data-embed-type="iframe-dyn" data-src="https://factgraphics.dpa-addons.com/items/faktencheck/10802/pl/index.html"/> <script type="text/javascript" src="https://core.dpa-infocom.net/js/dpa.js"/> <!-- /wp:html --> <!-- wp:spacer {"height":"30px"} --> <hr> <!-- /wp:spacer --> <!-- wp:paragraph --> <p>Według <a href="https://ec.europa.eu/eurostat/en/web/products-eurostat-news/w/DDN-20230428-2">danych</a> Eurostatu w 2023 r. <strong>cukier w Polsce podrożał aż 82 proc.</strong> w porównaniu z cenami sprzed roku. Stawia to nasz kraj na trzecim miejscu w niechlubnym rankingu „cukierflacji”. Większy wzrost zanotowano tylko w Czechach (98 proc.) i Estonii (97 proc.). Co więcej, ogólna średnia cen w ciągu roku dla Unii Europejskiej wzrosła o 61 procent. </p> <!-- /wp:paragraph --> <!-- wp:image {"align":"center","width":668,"height":376} --> <figure class="wp-block-image aligncenter is-resized"><img src="https://lh3.googleusercontent.com/SGWnI9uEae2QZzPJOSU09efxzBZ7oaF6TT8WBhz1WwlLzOdnXASZRt0m35ybGhRRFMlENK2C4w8hUGkMSyXtUJsd2JtXo7UCoFoOdS5QX1zS6bHPLsXVqJYHap3p4fRMkAWxNqh55Pq1A5yg-bn4dzQ" alt="" style="width:668px;height:376px" width="668" height="376"><figcaption class="wp-element-caption"><a href="https://ec.europa.eu/eurostat/en/web/products-eurostat-news/w/DDN-20230428-2">Roczne procentowe zmiany w cenach cukru w krajach UE w marcu 2023 według danych Eurostatu</a></figcaption></img></figure> <!-- /wp:image --> <!-- wp:paragraph --> <p>Te liczby brzmią przerażająco. Jednak bardziej precyzyjne informacje o rynku sacharydów uzyskamy, sprawdzając ceny u dystrybutorów. Te oczywiście będą różnić się w zależności od tego, jaki dokładnie sklep wybierzemy. </p> <!-- /wp:paragraph --> <!-- wp:paragraph --> <p>Jak <a href="https://www.dlahandlu.pl/koszyk/towar/cukier-bialy-krysztal-1-kg,22.html">podaje</a> branżowy portal Dlahandlu.pl, na początku sierpnia 2023 r. średnia cena za 1 kilogram tego produktu wynosi 5,93 zł, cena minimalna 5,78 zł, a maksymalna 6,29 zł. Jednakże gdy np. zdecydujemy się pójść po taki zakup do Żabki, w niektórych miejscach możemy zapłacić nawet 8 zł. Na stronie prowadzone są również statystyki co do ceny cukru od grudnia 2019 r. aż do teraz, które jednoznacznie wskazują, że koszty tego produktu poszły w górę. </p> <!-- /wp:paragraph --> <!-- wp:paragraph --> <p><strong>Problem istnieje więc naprawdę i nic dziwnego, że ludzie zastanawiają się, co może być jego przyczyną.</strong></p> <!-- /wp:paragraph --> <!-- wp:image {"align":"center","width":706,"height":477} --> <figure class="wp-block-image aligncenter is-resized"><img src="https://lh5.googleusercontent.com/jmu7Nze8oin9VLX4nTEM2UXF1-315egV9_zKcp-ERQdcZ6VxL9PqzBouPxduFkNvS5O996xirAXaOG6oBaNi0Zx3uBADG5qfArM5juMZHn831i8YzyGWjqcYwWoNl0lDtYH04TdnsCSQCFETFUWjf7I" alt="" style="width:706px;height:477px" width="706" height="477"><figcaption class="wp-element-caption"> <a href="https://www.dlahandlu.pl/koszyk/towar/cukier-bialy-krysztal-1-kg,22.html">Cena cukru białego "Kryształ" za 1 kg od grudnia 2009 do maja 2023</a> </figcaption></img></figure> <!-- /wp:image --> <!-- wp:heading --> <h2 class="wp-block-heading" id="h-czy-ukrainski-cukier-naprawde-wplywa-na-kryzys-cukrowy">Czy ukraiński cukier naprawdę wpływa na kryzys cukrowy?</h2> <!-- /wp:heading --> <!-- wp:paragraph --> <p>W poście „Wojna na Ukrainie Ukraine War” pojawiła się wzmianka o tym, że Polska jest „zawalona ukraińskim cukrem”, co może też być nawiązaniem do podobnej sytuacji związanej z obecnością w naszym kraju zboża z Ukrainy. Polski rząd wprowadził <a href="https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/zakaz-przywozu-z-ukrainy-produktow-rolnych-21819373">zakaz importu</a> tego rodzaju żywności, ponieważ było one tanie i stanowiło konkurencję dla rodzimych wytworów. </p> <!-- /wp:paragraph --> <!-- wp:paragraph --> <p>Nie można jednoznacznie stwierdzić, że to właśnie cukier produkowany w Ukrainie i dostępny w polskich sklepach jest przyczyną podwyżek cen tego produktu. Na problem składa się wiele czynników. Po pierwsze, rosną ceny paliw oraz ceny gazu, a to wpływa na koszty ponoszone przez rolników. Wyższe są również koszty magazynowania za sprawą wzrostu cen energii elektrycznej. </p> <!-- /wp:paragraph --> <!-- wp:image {"align":"center","width":521,"height":473} --> <figure class="wp-block-image aligncenter is-resized"><img src="https://lh5.googleusercontent.com/hw9AODBpGaSLeN7fDdybzjeNGQZgLpbbWX31xmkWbSZ0h9Vev9d13oMDhbIHDVhg4r8L6up2BL9oLP9xGMzKaXHuOtHNz6TAmi1HjtdFFSB2ShQ2R7HWWKIzs9w45Ias7JT-XCfyVxtF7vwZLEeWx4E" alt="" style="width:521px;height:473px" width="521" height="473"><figcaption class="wp-element-caption"> <a href="https://stat.gov.pl/sygnalne/komunikaty-i-obwieszczenia/lista-komunikatow-i-obwieszczen/komunikat-w-sprawie-sredniorocznego-wskaznika-cen-konsumpcyjnych-nosnikow-energii-w-2022-roku,291,8.html">Produkcja sprzedana przemysłu według danych Głównego Urzędu Statystycznego. Porównanie danych z roku 2021 i 2022</a></figcaption></img></figure> <!-- /wp:image --> <!-- wp:paragraph --> <p>Wraz ze wzrostem kosztów surowców mogły podrożeć także ceny opakowań. Należy wziąć pod uwagę, że coraz wyższe stają się również koszty związane z wynagrodzeniami pracowników, którzy pracują przy uprawie buraków cukrowych. </p> <!-- /wp:paragraph --> <!-- wp:image {"align":"center","width":682,"height":417} --> <figure class="wp-block-image aligncenter is-resized"><img src="https://lh3.googleusercontent.com/zFZjd0Bk9rJbfDCXlywzBb48SBmMVLAmk3osT5dy7WvV-45KJexKG1qJyRgUK_64x1zGCD-R89jzfLwuUlcDSSxgXbXwmpcXbVbgmyzSceqgD07JpqlBsSv8-KExBPiqub3OQXcRk4fFNEkn5NWc0sk" alt="" style="width:682px;height:417px" width="682" height="417"><figcaption class="wp-element-caption"><a href="https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rynek-pracy/pracujacy-zatrudnieni-wynagrodzenia-koszty-pracy/przecietne-zatrudnienie-i-wynagrodzenie-w-sektorze-przedsiebiorstw-w-marcu-2023-roku,3,136.html">Przeciętne miesięczne wynagrodzenia brutto w sektorze przedsiębiorstw w latach 2021-2023 - dane Głównego Urzędu Statystycznego</a></figcaption></img></figure> <!-- /wp:image --> <!-- wp:heading --> <h2 class="wp-block-heading" id="h-czy-polska-jest-zalana-ukrainskim-cukrem">Czy Polska jest zalana ukraińskim cukrem?</h2> <!-- /wp:heading --> <!-- wp:paragraph --> <p>Trudno ustalić, czy Polska jest rzeczywiście „zawalona” ukraińskim cukrem, ponieważ nie jest to miarodajne określenie. </p> <!-- /wp:paragraph --> <!-- wp:paragraph --> <p>Co prawda 15 kwietnia 2023 r. polski rząd <a href="https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/zakaz-przywozu-z-ukrainy-produktow-rolnych-21819373">zakazał importu cukru</a> oraz kilku innych produktów z Ukrainy, ale co do tej decyzji pojawiły się już krytyczne głosy. </p> <!-- /wp:paragraph --> <!-- wp:paragraph --> <p>„Dlatego nie ma problemu nadwyżki cukru w Europie, w Unii Europejskiej. Wręcz przeciwnie. Nawet jeżeli byśmy pół miliona ton cukru z Ukrainy przetransferowali do Unii Europejskiej, to i tak deficyt będzie bardzo wysoki.” – <a href="https://biznes24.pl/cukier-drozszy-83-od-2022-roku-zakaz-importu-z-ukrainy-rozmowa/">mówił</a> w drugiej połowie kwietnia 2023 r. Roman Kubiak, prezes zarządu firmy cukierniczej Pfeifer & Langen Polska. </p> <!-- /wp:paragraph --> <!-- wp:paragraph --> <p>Gdy jakiegoś dobra jest mało, jest ono cenne, a więc kosztuje dużo. Tak samo może być w przypadku towarów takich jak cukier. Jak twierdził Business Insider w <a href="https://businessinsider.com.pl/wiadomosci/ta-spolka-rozdaje-karty-na-rynku-cukru-sprawdzamy-kto-jest-w-zarzadzie/jnft1j3">tekście z sierpnia 2022 roku</a>, <strong>Krajowa Grupa Spożywcza, </strong>jest największym producentem cukru w Polsce, a jej udział w rynku stanowi ok.<strong> 40 procent. </strong>„Pozostałe 60 proc. produkują i dostarczają do Polski trzy koncerny, które należą do niemieckich firm” – podawał serwis. </p> <!-- /wp:paragraph --> <!-- wp:paragraph --> <p><strong>Redakcja Pravdy wysłała zapytanie do Krajowej Grupy Spożywczej, jak rynek cukru wygląda w chwili obecnej. Póki co nie uzyskaliśmy odpowiedzi. </strong></p> <!-- /wp:paragraph --></hr></hr></hr></hr></hr></hr></body>